काठमाण्डौँका गल्लीहरु

Posted by निर्मल in विचार

केहि दिन अघिको कुरा हो बसन्तपुरको गल्ली हुदै आउदै थिए, अगाडी गल्लीमा एउटा बोर्ड राखिएको रहेछ, जसमा लेखिएको थियो “सडक निर्माण कार्य भैरहेको छ ! बाटो बन्द छ !” यस्तो देखिसकेपछि बाइक फर्काउनु बाहेक अरु बिकल्प छ जस्तो मलाई लागेन ? के गर्नु फर्काउने पर्ने भएपछि घुसाएँ अर्को गल्लीबाट, खोइ के नाम थियो त्यो गल्लीको? मलाई काठमाण्डौका गल्लीका नामहरु खासै याद हुदैन, सायद धेरै नामहरु नेवारीमा न्वारन गरिएको भएर पनि होला । केहि अगाडि पुग्न नपाउदै देखे त्यो बाटोमा त लामो जाम परिसकेको रहेछ । एउटा ठूलो गाडी बिचमा अड्केर बसेको थियो । जंगली भैसीलाई ब्वासोको झुण्डले घेरे जस्तो वरिपरी बाइकहरु अड्किएका देखे, फेरि फर्के त्यहाबाट पनि अनि लागे बिशाल बजारको मूलसडक तिर । अजीबका छन् काठमाण्डौका गल्लीहरु ! अझ कहिलेकाही अफिस समयको बेलामा झुक्किएर कुनै गल्ली छिरियो भने त घरको न घाटको नै भइन्छ । न फर्कन सकिन्छ, न अगाडि जान सकिन्छ । त्यसैले पनि होला मलाई यी गल्लीहरु त्यति मन पर्दैन । अझ त्यो असनका गल्लीहरुको त कुरै नगरौ । त्यहाँबाट गाडी चलाउनु र आकाशे पुल मुनिबाट बाटो काट्नु उत्तिकै अपराध हो जस्तो लाग्छ मलाई । मान्छे पनि राम्रो सँग हिड्न नसकेको ठाउमा हर्न लगाउदै बाइक घुसाउनुलाई कसरी मानवता भन्न सकिन्छ र? के गर्नु मान्छेहरुलाई त्यहिँ गर्नु नै मन पर्दो रैछ । अझ त्यो आकाशे पुल छदाछदै मुनि बाट हातको इशारा दिदै हतारमा बाटो काट्नेलाई त हत्यारा नै भन्दा पनि अन्याय नहोला । कुरा आफ्नो ज्यानको मात्र होइन, अरुले पनि त बाच्न पाउनु पर्यो नि? दुइ मिनेट पनि नलाग्ने पुल चडन अफ्ठ्यारो मानेर सयौको ज्यान जोखिममा पार्नेहरुलाई के भन्ने?

मलाई खुल्ला बाटोमा शान्त मनले सरर हिड्नु मन पर्छ, जहाँ कसैको रोकतोक नहोस, हर्न र ब्रेकको पनि प्रयोग गर्न नपरोस् । त्यस्तो बाटो कँहा पाउनु काठमाण्डौमा? तर पनि काठमाण्डौमा केहि बाटाहरु छन् जस्ले मलाई केहि हद सम्म शान्तिपूर्ण यात्रा गर्न सहयोग गर्छन् । टंकेश्वर पुलबाट बिष्णुमतीको तिर हुदै सोह्रखुट्टे सम्म आउने सडक छ, त्यो मलाई काठमाण्डौमा सबै भन्दा मन पर्ने सडक हो । बसन्तपुर क्षेत्रभित्र गाडीहरु प्रवेश गर्न बन्द गरेपछि म यो बाटो धेरै नै हिड्ने गरेको छु ।  तर त्यहिँ बाटो नै सबैका लागि र सबै ठाउमा जान मिल्ने बाटो भने होइन । धेरै जसो मेरो अफिस जान आउनका लागि त्यही बाटो प्रयोग हुने गर्छ र अरुबेलामा पनि  धेरै जसो म त्यहिँ बाटो हिड्ने गर्छु । म सके सम्म ब्रेक र हर्नको प्रयोग गर्न नपरोस भन्ने चाहन्छु । तर कोहि कोहि अराजक व्यक्तिहरु खुल्ला र फराकिलो सडक देख्यो भन्दैमा हर्न बजाउदै हुरी बतास जस्तै हुइकीरहेका देखिन्छन्, मान्छेलाई जती भए पनि नपुग्ने । तिनीहरुलाई  कँहा जान त्यस्तो हतार हुन्छ मलाई थाहा छैन र म त्यो पनि अनुमान गर्न सक्दिन । म मात्र साइड लागेर तिनीहरुलाई बाटो छोड्न सक्छु, तिनीहरुको माया लागेर होइन, आफ्नो ज्यान प्यारो लागेर ।

केहि दिन अघि फेरि त्यहिँ बसन्तपुरको गल्ली हुदै आउदै थिए, सोचे अस्ति त निर्माण हुदै थियो पक्कै पनि अहिले त राम्रो बनाए होलान । तर अचम्म ! के राम्रो बनाउथे, अली-अली भाको बाटो पनि खनेर भताभुंग पारेका रैछन । खोइ के बनाको हो? कुन चाहिँ घरको ढलको पाइप खन्नु थियो होला अनि त्यो कँहा फालिराखेको सडक बिभागको बोर्ड ठडाईदिएको  होला “बाटो बन्द छ, सडक निर्माण कार्य भैरहेको छ।” मूल बाटाहरुनै लथालिंग भाको बेलामा कसले मर्मत गर्थ्यो होला र साना गल्लीहरु?

अस्ति एक दिन सोह्रखुट्टे तिरको बाटो हुदै अफिस जादै थिए, अगाडि लामो जाम रैछ ! के भएछ भनेर यसो टाउको तानेर हेरेको, साइरन बजाउदै पुलिसका गाडी आउदै रैछन, र त्यसैको बिचमा कागका बिचमा बक्कुला जस्तो देखिने गाडीमा आउदै रैछन हाम्रा प्रधानमंत्री, बाबुराम भट्टराई, गाडी रैछ मुस्तांग ! उफार्दै, थेचार्दै हाम्रा प्रधान मंत्रीलाई लगेको देख्दा एकै छिन त जोडले हासो नै छुट्यो नि, कैदीलाई जेल सारेको जस्तो । मलाई साथ दिदै छेउका मान्छे पनि जोड जोडले हासे । बिचरा एक्लै गाडीको पछाडी बसेका बाबुरामको हालत देख्दा दया नै लागेर आयो ।  पहिले पहिलेका काला प्रधानमन्त्री त आफु भन्दा पनि कालो शिशा भित्र लुकेर जान्थे, यिनी त कसेकम गाडी मै भए पनि पारदर्शी त देखिए । त्यसको एक दुइ दिन पछि फेरि त्यहिँ बाटो जादै थिएँ, बाटोको त मुहारनै परिबर्तन हुन लागेको रैछ । हुन त भर्खर तोड फोड र मर्मतको काम शुरु भएको थियो , जे होस् केहि शुरु त भएको थियो  । उनी आए पछि सडक बिभागले स्वांग पारेको हो की के हो? बाटो हिडदा मैले केहि परिबर्तनको गन्ध महशुस् गरेको छु । टुटे-फुटेको कालो सडकमा सेता धर्का देख्न नपाएको त बर्षौ भइसकेको थियो, अहले कहिँकहिँ फाट्ट-फुट्ट भए पनि धर्का कोरिन थालेको छ, न्यु रोडका अनाबश्यक बारहरु हटाउन थालिएको छ । देशमा केहि हुदै छ जस्तो छ लाग्यो, जनताको आशले केहि मात्रामा भए पनि स्वास फेर्न पाउलान् जस्तो छ । राम्रा कामका लागि हुने सबै परिवर्तनहरु स्वीकार्य छन् ।